Hemijske reakcije

Svaka supstanca ima svoje fizičke i hemijske osobine. U fizičke osobine spadaju agregatno stanje, boja, rastvorljivost u različitim rastvaračima... Hemijske osobine određuju kako će se ta supstanca ponašati u dodiru sa drugim supstancama. Kada jedna supstanca promeni svoje fizičke osobine došlo je do fizičke promene. Kada pak promeni svoje hemijske osobine došlo je do hemijske promene ili hemijske reakcije. Količina energije koja se veže ili oslobađa u hemijskim promenama znatano je veća od one prilikom fizičkih promena. Supstance koje međusobno reaguju pre promene nazivaju se reaktanti. Supstance koje nastaju tokom reakcije su proizvodi reakcije.

Lavoazje i Lomonosov su sredinom XVIII veka došli do istog zaključka koji se naziva "Zakon o održanju mase": "Masa reaktanata jednaka je masi prizvoda rekcije."

Zakon nije u potpunosti tačan jer se za oslobađanje energioje troši masa po Ajnštajnovoj relaciji E=mc² (c-brzina svetlosti, oko 300 000 km/s). Pošto izuzetno maloj masi odgovara velika količina energije ove razlike se u hemijskim promenama zanemruju.

Po "Zakonu o održanju mase" pišu se jednačine hemijskih reakcija. Pri pisanju se vopdi računa da broj atoma na obe strane jednačine bude jednak. Supstance se zapisuju u onom stanju kakvom se nalaze u prirodi (gasovi, osim plemenitih u dvatomskim molekulima...). Hemijskajednačina se izjednačava koeficijentima. Na levoj strani se nalaze reaktanti a na desnoj prizvodi reakcije. Strelica označava tok reakcije. Povratne reakcije su reakcije u kojima dolazi do delimičnog razlaganja produkata na reaktante. Iznad i ispod strelice pišu se neki faktori koji utiču na odvijanje reakcije (katalizatori, pritisak, temperatura...).

Dobijanje hloroforma

"Elementi se jedine u stalnim masnenim odnosima." To je drgui zakon, "Zakon stalnih masnenih odnosa" ili Prustov zakon po hemičaru koji ga je postavio. Prustov neistomišljenik Bertole je smatrao suprotno. Neka jedinjenja koja ne slede u potpunosti ovaj zakon nazivaju se Bertolidi. Masneni odnosi elemenata u jedinjenju izražavaju se najmanjim prirodnim brojevima.

"Zakon umnoženih masnenih odnosa" govori o tome da elementi koji imaju više valenci u svojim različtim jedinjenjima imaju masnene odnose kao umnožke.

N₂O, 7:4 (valenca I)

NO, 7:8 (valenca II)

N₂O₃, 7:12 (valenca III)...

Tipovi hemijskih reakcija

Dva osnovna tipa hemijskih reakcija (po prirodi reaktanta i prizvoda reakcije) pri kojoj se iz jednog reaktanta stvara više proizvoda. Sintezom se iz više reaktanata stvara jedan proizvod.

Adicija je reakcija pri kojoj se stvara samo jedan proizvod. Supstitucija je reakcija zamene atoma ili atomskih grupa drugim atomima ili grupama, pri čemu se uvek stvra najmanje dva proizvoda. Polimerizacijom se od malih molekula (monomera) stvaraju veliki molekuli, polimeri.

Velika grupa reakcija su jonske reakcije. To su sve reakcije pri kojima dolazi do izmene elektrona ili jona. U njih spada neutralizacija, dvostruka i jednostruka izmena, oksido-redukcione reakcije...

Za određene grupe jedinjenja postoje specifične reakcije.

Reakcije pri kojima se vezuje energija su endoterme, a pri kojima se energija oslobađa su egzoterme.